Tư lợi công văn

.

Tư lợi công văn

Võ Đình Trí

(TBKTSG) - Có một thực tế lâu nay giữa các cơ quan, đơn vị của Nhà nước, việc lạm dụng hay thậm chí lợi dụng công văn để phục vụ cho lợi ích riêng của một số cá nhân hay nhóm lợi ích không là cá biệt. Việc tư lợi có thể xuất phát từ phía soạn gửi công văn, từ phía nhận công văn để ra quyết định, hoặc từ cả hai phía. Riêng đối với phía nhận công văn và ra quyết định, nếu không xác định được giới hạn thẩm quyền của mình, thì rủi ro pháp lý là rất cao.

Công văn có sức mạnh vô hình?

Công văn, mặc dù chỉ là văn bản hành chính thông thường mang tính chất thông tin, hướng dẫn nhưng trong thực tế, nhiều cơ quan đơn vị nhà nước xem đó là cơ sở để ra các quyết định vượt thẩm quyền, hoặc bị lợi dụng khi nội dung của công văn bị sử dụng sai mục đích. Bên soạn gửi công văn có ý đồ tư lợi thường dựa trên sự cả nể của cơ quan đồng cấp hay cấp dưới, hay cụ thể hơn là lãnh đạo của cơ quan đơn vị đó. Sự du di này có khi còn là sự có qua có lại và có lúc tạo thành thói quen.

Một trong những chức năng quan trọng của công văn là để các cơ quan đơn vị trao đổi, tạo điều kiện, hỗ trợ cho nhau hoàn thành công việc chung hiệu quả hơn. Thực tế cho thấy có rất nhiều ví dụ diễn ra hàng ngày chứng minh hiệu quả của sự phối hợp hỗ trợ qua công văn, như giữa cơ quan thuế với các ngân hàng, giữa cơ quan y tế với cơ quan bảo hiểm xã hội, giữa các cơ quan quản lý hành chính với nhau...

Tuy vậy, dựa trên sự cả nể hay lạm quyền, bên soạn gửi công văn cài cắm ý đồ tư lợi, từ đó dùng tài sản công hay các đặc quyền của dịch vụ công cho mình hay nhóm lợi ích của mình. Minh chứng rõ nhất là vấn đề dùng xe công cho mục đích cá nhân mà báo chí phản ánh rất nhiều trong những năm gần đây. Một minh chứng khác là việc lạm dụng các quyền ưu tiên như biển số xe ưu tiên, giấy phép lưu hành ưu tiên, các dịch vụ ưu tiên ở các nơi công cộng. Thậm chí, chuyển một phần hay toàn bộ tài sản của Nhà nước thành tài sản cá nhân.

Nhưng cũng có trường hợp, bên soạn gửi công văn thực hiện thay cho ý đồ của bên nhận công văn vì phải chịu áp lực hay có chủ ý xu nịnh, hối lộ. Trong tình huống này, quyết định được đưa ra sẽ viện dẫn vào đề xuất của công văn, mặc dù người ta có thể biết rằng quyết định đó nằm ngoài thẩm quyền, vi phạm pháp luật nhưng bất chấp vì lợi ích riêng.

Tránh cạm bẫy công văn

Trong trường hợp quá tế nhị thì cần khéo léo từ chối hoặc tìm giải pháp thay thế, nhưng không làm ảnh hưởng đến lợi ích chung, và quan trọng là không để quyết định của mình vướng vào vi phạm pháp luật.

Qua các vụ án gần đây gắn liền với tội danh “lợi dụng chức vụ, quyền hạn...” hay “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”, chúng ta thấy các quyết định sai phạm hầu như dựa trên các công văn đề xuất hay kiến nghị và lấy đó làm căn cứ để ra các quyết định. Do đó, để tránh và hạn chế việc ra những quyết định sai, người đứng đầu hay tập thể lãnh đạo của cơ quan đơn vị cần phải hết sức cẩn thận.

Thứ nhất, cần nắm chắc và rõ thẩm quyền của cá nhân, đơn vị mình quản lý. Bộ phận tham mưu giúp việc cần kiểm tra kỹ nội dung của công văn, kịp thời phát hiện những nghi vấn cài cắm lợi ích riêng vào nội dung đề xuất, đề nghị.

Thứ hai, việc phân cấp quyết định cần có cơ chế kiểm soát chéo, theo mức độ quan trọng của sự vụ. Với những quyết định quan trọng, cần có tham vấn ý kiến và quyết định của tập thể lãnh đạo. Người ra quyết định cũng cần biết rằng, theo quy định của pháp luật, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm cá nhân với quyết định của mình, để từ đó cân nhắc mức độ rủi ro khi ra quyết định.

Cuối cùng, trong trường hợp quá tế nhị thì cần khéo léo từ chối hoặc tìm giải pháp thay thế, nhưng không làm ảnh hưởng đến lợi ích chung, và quan trọng là không để quyết định của mình vướng vào vi phạm pháp luật.

Nguồn: www.thesaigontimes.vn